Żydowska nekropolia zachowała się, chociaż miastem od 1933 r. rządzili naziści. - Pod koniec lat 30. gmina synagogalna zawiązała porozumienie z hitlerowskimi władzami Gdańska. Zgodnie z umową Wielka Synagoga nie mogła być spalona i zniszczona, tylko rozebrana. Porozumienie mówiło również, że cmentarz na Chełmie nie zostanie zlikwidowany przez najbliższe 10 lat. Z obu tych punktów Niemcy się wywiązali - opowiada Michał Rucki, wiceprzewodniczący Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Gdańsku.

Po 1945 r. kirkut był stopniowo rozkradany i niszczony. Został uporządkowany w 2008 roku. Spoczywają na nim dwaj wielcy rabini - Elchanan Aschkenasi oraz Meïr Posner. - Żyli oni na przełomie XVIII i XIX wieku. Ich dzieła wciąż są czytane i komentowane w jesziwach - podkreśla M. Rucki. W jorcajt, czyli każdą rocznicę śmierci rabinów, do Gdańska przyjeżdżają chasydzi z całego świata, głównie z USA. - Przez kilka godzin odmawiają modlitwę nad grobami Aschkenasiego i Posnera, a następnie wsiadają z powrotem do samolotów i wracają do domów - tłumaczy Rucki.