Nowy numer 48/2020 Archiwum

Przyjaciele na każde czasy

9 października 1419 roku papież Marcin V wydał bullę, na mocy której zakonnicy św. Franciszka mogli osiedlić się w Gdańsku. Do miasta zaprosili ich ówcześni mieszkańcy. W ciągu sześciu wieków franciszkanie nie tylko wzbogacili przestrzeń architektoniczną, ale wciąż niosą gdańszczanom swoje przesłanie: Pokój i Dobro.

Kościół jak okręt

Kościół, w którym posługują bracia mniejsi, znajduje się w granicach historycznego Głównego Miasta, w jego południowej części. Z lotu ptaka z południa na północ jest pierwszą wielką świątynią widoczną z wysokości. W przestrzeni otoczonej dawnymi fosami i umocnieniami, niemal wyrastając z żuławskiej płaszczyzny, przypomina ceglany okręt, który zakotwiczył na tej flance miasta. – Nasz kościół to przepiękny przykład zachowania średniowiecznych zabytków. Szczęśliwie do naszych czasów przetrwało ich wiele: największe stalle gotyckie w Polsce, gotycka ambona, z której kiedyś przemawiali nasi bracia. Są również dwa dobrze zachowane gotyckie ołtarze – dodaje o. Tomasz Jank. Już w XIII wieku franciszkanie Prowincji Czesko-Polskiej dotarli na Pomorze. Osiedlili się w Toruniu w 1239 r., a w Chełmnie w 1258 r. W roku 1282 powstał klasztor w Nowem nad Wisłą, w 1296 w Braniewie, w 1349 w Welowie, w 1364 w Watemborku; wreszcie 9 października 1419 r. nowo wybrany papież Marcin V nadał przywilej założenia klasztoru w Gdańsku.

Od Rady Miejskiej pozyskali bracia plac w dzielnicy Lastadia. W roku 1422 rozpoczęto budowę klasztoru. W latach 1422–1431 powstał kościół Wieczerzy Pańskiej, obecne prezbiterium wielkiego kościoła. Po rozgromieniu Krzyżaków w wojnie trzynastoletniej rozpoczęła się przebudowa klasztoru i budowa kościoła Świętej Trójcy, jaki znamy w dzisiejszym kształcie. Prace rozpoczęto w 1480 roku. Na życzenie króla Kazimierza Jagiellończyka w latach 1480–1484 zbudowano kościół św. Anny z przeznaczeniem na nabożeństwa w języku polskim. Równocześnie w latach 1481–1514 rozbudowano wschodnie skrzydło klasztoru. Budowę kościoła Świętej Trójcy rozpoczęto w 1514 roku – połączył on w swej bryle istniejące już obie świątynie.

Pod wpływem reformacji przełożony klasztoru Jan Rollau bez zgody władz kościelnych przekazał klasztor i kościół w 1555 roku Radzie Miejskiej, już w całości protestanckiej. Kościół znalazł się pod zarządem luterańskim i kalwińskim. W klasztorze założono Gimnazjum Akademickie, które przetrwało do 1817 roku – uczył się w nim m.in. Jan Heweliusz. Legendy mówią, że uczeń godzinami potrafił wpatrywać się w misternie wykonane gwieździste sklepienie kościoła. Potem dopiero spojrzał w niebo przez jedną ze swych słynnych lunet. Starania franciszkanów o odzyskanie klasztoru i kościoła nie przynosiły skutku. Zakonnicy dla podkreślenia, że nadal są prawowitymi właścicielami kościoła i klasztoru w Gdańsku, mieli zwyczaj mianowania każdorazowego sekretarza prowincji – gwardiana gdańskiego. W latach 1638–1695 powstał dom kazalnicowy, tak zwana Ryglówka. Ostatnim polskim kaznodzieją w latach 1798–1817 był tu słynny pastor Krzysztof Mrongovius. Sekularyzacja postępowała – w budynku klasztornym otwarto w 1861 roku muzeum. W 1945 roku kościół Świętej Trójcy bardzo ucierpiał. Zniszczone zostało prezbiterium z pierwotnym sklepieniem i częściowo sam wielki kościół. Gdy front ruszył na zachód, w marcu tego samego roku przybył tu pierwszy franciszkanin o. Norbert Uliasz i zaopiekował się wraz z następnymi przybyłymi z czasem zakonnikami kościołem Świętej Trójcy i św. Anny. Odbudowali część dawnej pastorówki, gdzie urządzono klasztor. Mimo starań i zabiegów nie udało się odzyskać zabytkowego klasztoru franciszkańskiego w Gdańsku, w którym nadal mieści się Muzeum Narodowe, gdzie znajduje się m.in. oryginał obrazu „Sąd Ostateczny” Hansa Memlinga.

« 1 2 3 »
oceń artykuł Pobieranie..

Zobacz także

Dyskusja zakończona.

Ze względów bezpieczeństwa, kiedy korzystasz z możliwości napisania komentarza lub dodania intencji, w logach systemowych zapisuje się Twoje IP. Mają do niego dostęp wyłącznie uprawnieni administratorzy systemu. Administratorem Twoich danych jest Instytut Gość Media, z siedzibą w Katowicach 40-042, ul. Wita Stwosza 11. Szanujemy Twoje dane i chronimy je. Szczegółowe informacje na ten temat oraz i prawa, jakie Ci przysługują, opisaliśmy w Polityce prywatności.

Zamieszczone przez internautów komentarze są prywatnymi opiniami ich autorów i nie odzwierciedlają poglądów redakcji

Polecane filmy

Zapisane na później

Pobieranie listy

Reklama