Żołnierze próbowali wydostać się z obławy, naprzeciw nich ruszyli funkcjonariusze komunistycznego aparatu bezpieczeństwa. Padły strzały, pojawił się dym, a widzowie śledzili każdy ruch rekonstruktorów. Widowisko pn. "Przełamanie obławy przez żołnierzy 5. Wileńskiej Brygady Armii Krajowej" było jednym z najważniejszych punktów Patriotycznej Strefy Edukacyjnej, która 28 sierpnia działała na Placu Zebrań Ludowych w Gdańsku.

Wydarzenie towarzyszyło obchodom 80. rocznicy zamordowania Danuty Siedzikówny "Inki" i Feliksa Selmanowicza "Zagończyka" oraz 10. rocznicy ich państwowego pogrzebu. Miało przypominać o bohaterach nie tylko poprzez uroczyste przemówienia, lecz także przez spotkanie z żywą historią.

- Przyjechałam z Bydgoszczy, bo to dla mnie bardzo ważna data. O ”Ince” i ”Zagończyku” nie można pamiętać jedynie przy okazji okrągłych rocznic. Oni zapłacili najwyższą cenę za wierność Polsce. Jesteśmy tutaj, żeby pokazać, że tej pamięci nie udało się zniszczyć - mówiła pani Anna.

Od południa plac wypełniały rodziny z dziećmi, harcerze, rekonstruktorzy, żołnierze i przedstawiciele służb mundurowych. Można było obejrzeć historyczne umundurowanie i uzbrojenie, wejść do prezentowanych pojazdów, porozmawiać z żołnierzami WOT, strażakami, leśnikami i policjantami. Była też możliwość, by sprawdzić swoją wiedzę podczas quizów i konkursów. Dużym zainteresowaniem cieszyło się mobilne muzeum ”Wybrzeże 1939”, a najmłodsi uczestniczyli w przygotowanych specjalnie dla nich warsztatach.

- Chcieliśmy, żeby było to miejsce spotkania historii z edukacją i rodzinnym spędzaniem czasu. Przygotowaliśmy bogaty program dla uczestników w każdym wieku - podkreślał Krzysztof Drażba z gdańskiego oddziału Instytutu Pamięci Narodowej.

Na stoiskach można było poznać działalność wojska, policji, Straży Granicznej, Służby Więziennej i innych formacji. Uczestnicy uczyli się zasad udzielania pierwszej pomocy, wspólnie śpiewali pieśni patriotyczne i próbowali wojskowej grochówki. Działał również mobilny punkt poboru krwi. W ten sposób pamięć o ofierze bohaterów została połączona z konkretną pomocą drugiemu człowiekowi.

Szczególnie liczną grupę stanowili młodzi ludzie. Do Gdańska przyjechali m.in. harcerze i reprezentanci 11 szkół noszących imię Danuty Siedzikówny. Dla nich historia niespełna 18-letniej sanitariuszki nie jest zamkniętym rozdziałem.

- ”Inka” była niewiele starsza od wielu z nas. Mogła ratować siebie, ale nie zdradziła swoich towarzyszy. Jest wzorem prawdziwej Polki: odważnej, wiernej i odpowiedzialnej za innych. Chcemy nie tylko znać jej historię, ale także uczyć się od niej, jak zachować się wtedy, gdy przychodzi próba - mówiła Joasia, harcerka z Podlasia.

Patriotyczna Strefa Edukacyjna pokazała, że o trudnej historii można opowiadać językiem zrozumiałym także dla najmłodszych. Rekonstrukcja, mundury i wojskowy sprzęt przyciągały uwagę, ale prowadziły do pytań znacznie poważniejszych: o cenę wolności, odpowiedzialność za ojczyznę oraz granice wierności własnym wartościom.

Strefę przygotował Oddział IPN w Gdańsku we współpracy m.in. z Miastem Gdańsk, Regionem Gdańskim NSZZ ”Solidarność”, 7. Pomorską Brygadą Obrony Terytorialnej, służbami mundurowymi, harcerzami oraz Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL w Warszawie. Wieczorem uczestnicy przenieśli tę lekcję pamięci na ulice miasta, do Bazyliki Mariackiej i na Cmentarz Garnizonowy.