Festiwal Filmowy NNW wyrósł z potrzeby opowiadania historii ludzi, którzy nie godzili się na zniewolenie. Dziś jego formuła jest znacznie szersza - obok polskich historii pojawiają się opowieści z różnych części świata, a obok klasycznych dokumentów także filmy fabularne, krótkie formy, warsztaty i nowe technologie.
Tegoroczna, 18. edycja odbędzie się od 1 do 4 października w Gdyńskim Centrum Filmowym oraz na Placu Grunwaldzkim. W ciągu czterech dni widzowie będą mogli zobaczyć niemal 70 filmów z całego świata. Projekcjom będą towarzyszyć debaty historyczne i branżowe, spotkania z twórcami i świadkami historii oraz warsztaty filmowe. Wstęp na wszystkie wydarzenia i pokazy jest bezpłatny.
- Festiwal NNW łączy filmowców z całego świata opowiadających o drogach do wolności. Reaguje na zmieniające się formy opowiadania historii. W tym roku po raz pierwszy organizujemy Konkurs Krótkich Form Filmowych. Zaskoczyła nas pozytywnie duża ilość zgłoszonych w tym roku filmów 15-30 minutowych. Młodzi filmowcy zmieniają formę komunikacji. W krótkich formach opowiadają o relacjach, niepokojach, traumach. W tej kategorii zobaczymy zarówno formy fabularne, jak i dokumentalne - mówi Arkadiusz Gołębiewski, dyrektor Festiwalu NNW.
Początki festiwalu sięgają pierwszych lat jego działalności poza Gdynią. To właśnie w tym mieście odbyła się jego trzecia edycja, która stała się początkiem trwałej obecności NNW nad morzem. Z czasem wydarzenie rozrosło się z festiwalu poświęconego przede wszystkim polskiej historii najnowszej do międzynarodowego spotkania filmowców, świadków historii, badaczy i młodych twórców.
Ważną częścią jego tożsamości pozostaje jednak pamięć o ludziach, których historie przez lata pozostawały poza głównym nurtem opowieści. Festiwal nie ogranicza się przy tym do prezentowania gotowych filmów. Rozwija także Akademię Filmową, warsztaty dla młodych twórców oraz projekty pozwalające przenosić historie lokalnych bohaterów na ekran.
W tym roku w głównych konkursach znajdzie się niemal 50 dokumentów. Widzowie zobaczą m.in. opowieści o Krzysztofie Komedzie, artyście Andrzeju Strumille, więźniarkach orkiestry obozowej Auschwitz-Birkenau, igrzyskach olimpijskich w Berlinie w 1936 roku, a także o niezależnych fotoreporterach i operatorach dokumentujących w latach 80. brutalność komunistycznego reżimu. Jedna z produkcji przypomni historię wyjątkowych fotografii wykonanych we wnętrzu warszawskiego getta.
Nie zabraknie również kina Europy Środkowej. Szczególne miejsce zajmą filmy związane z Węgrami, ponieważ w tym roku przypada 70. rocznica rewolucji węgierskiej 1956 roku. Festiwal przypomni m.in. operatorów, którzy z narażeniem życia dokumentowali wydarzenia powstańcze, a następnie potajemnie wywozili materiały filmowe poza granice kraju.
- Przypomnimy m.in. postaci węgierskich operatorów filmowych, którzy z narażeniem życia dokumentowali tamte wydarzenia a potem potajemnie wywieźli materiały filmowe z Węgier np. Vilmosa Zsigmonda i László Kovácsa - mówi A. Gołębiewski.
W programie znajdzie się także historia, która przenosi widza z wielkiej historii politycznej i wojennej w przestrzeń najbardziej osobistego doświadczenia - pytania o życie po śmierci.
Chodzi o film "Po drugiej stronie", związany z twórczością ks. Wiktora Szponara, autora książek Życie po śmierci. Teologiczne śledztwo oraz Życie po śmierci 2. Nowe śledztwo, nowe dowody, nowy bestseller. Duchowny archidiecezji gdańskiej, wcześniej związany z dziennikarstwem, w swoich publikacjach zebrał świadectwa osób, które przeżyły doświadczenia bliskie śmierci.
Filmowa opowieść sięga właśnie do tych historii. "Po drugiej stronie" przedstawia świadectwa osób, które znalazły się na granicy życia i śmierci i opowiadają o tym, czego - jak twierdzą - doświadczyły. Produkcja łączy dokumentalne świadectwa z elementami fabularnymi. Jej scenariusz napisał ks. Wiktor Szponar, a za realizację odpowiada Piotr Barełkowski.
To film, który może stać się dla widza nie tylko opowieścią o niezwykłych doświadczeniach, ale również punktem wyjścia do pytań o wiarę, śmierć, nadzieję i to, co znajduje się poza granicą ludzkiego życia. Sam ks. Szponar podkreślał, że zainteresowanie tym tematem wynika z fundamentalnego pytania, które może postawić sobie każdy człowiek: czy życie kończy się wraz ze śmiercią biologiczną.
Projekcja odbędzie się w niedzielę - 4 października - o godz. 13.45 w Sali Warszawskiej. Wstęp wolny.
Widzowie będą mogli zobaczyć również "Apolonię", fabularny debiut Arkadiusza Gołębiewskiego. Film opowiada historię kilku pokoleń rodziny, których losy zostały naznaczone powojenną rzeczywistością i stalinowskimi represjami. Ukrywane przez lata rodzinne tajemnice stają się początkiem konfrontacji z przeszłością.
Festiwal będzie również okazją do spotkań z aktorami, reżyserami i artystami. W Gdyni pojawią się m.in. Józef Skrzek, Henryk Talar, Ireneusz Czop, Halina Łabonarska, Maja Barełkowska, Piotr Cyrwus, Grzegorz Pacek, Dariusz Gajewski oraz Lech Majewski, który zaprezentuje swój najnowszy film "12 obrazów zniewolenia".
NNW to jednak nie tylko projekcje. Festiwalowa przestrzeń obejmuje debaty, spotkania ze świadkami historii, rozmowy z twórcami, warsztaty i strefę nowych technologii, w której pojawią się gry komputerowe oraz produkcje wykorzystujące VR. To szczególnie ważna część wydarzenia dla młodych odbiorców, którzy historię poznają coraz częściej właśnie poprzez obraz i nowe media.
- Filmy festiwalowe pokazujemy nie tylko w Gdyni. Prezentujemy je przez cały rok w ramach Retrospektyw w Polsce i zagranicą. Od lat działa też nasza Akademia Filmowa realizując z pomocą wybitnych reżyserów i scenarzystów warsztaty scenariuszowe filmów fabularnych i dokumentalnych o tematyce historycznej i wolnościowej. Istnieje mobilny MAF, czyli szkoła dla młodych filmowców. W całej Polsce od wielu lat młodzież realizuje filmy o lokalnych bohaterach. Co ważne, to ewenement, udział w warsztatach, Akademii i Festiwalu jest bezpłatny - podkreśla Gołębiewski.
Festiwal NNW pokazuje więc nie tylko gotowe filmy. Tworzy przestrzeń, w której historia spotyka się ze współczesnym językiem kina, a świadectwa ludzi z przeszłości mogą trafić do odbiorców, którzy nie pamiętają już wydarzeń, o których opowiadają. W tym sensie „niepokorni” z festiwalowego hasła to nie tylko bohaterowie dawnych wydarzeń, ale także twórcy, którzy szukają nowych sposobów, by ich historie opowiedzieć.
18. Międzynarodowy Festiwal Filmowy NNW odbędzie się od 1 do 4 października 2026 roku w Gdyńskim Centrum Filmowym oraz na Placu Grunwaldzkim. Wstęp na wszystkie pokazy i wydarzenia jest wolny. Wszystkie informacje znaleźć można TUTAJ.
Patronat Honorowy nad wydarzeniem objął Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Karol Nawrocki. Organizatorami są: Stowarzyszenie Scena Kultury i Miasto Gdynia. Festiwal współfinansowany jest przez Polski Instytut Sztuki Filmowej. Partnerami instytucjonalnymi są Instytut Pamięci Narodowej oraz Muzeum Powstania Warszawskiego.
