Nowy numer 24/2018 Archiwum

„Góral” z Pomorza

Niechętnie opowiadał o swojej przeszłości. Ja nie dopytywałem, ale domyślałem się, że te historie odcisnęły na nim piętno – opowiada o księdzu Józefie Walągu wieloletni przyjaciel Leon Wejer.

Młody, 36-letni katolicki duchowny siedzi w celi okrytego ponurą sławą więzienia na Zamku Lubelskim. W czasie okupacji niemieckiej mordowano tam członków organizacji podziemnych. Po rządach hitlerowców gmach przeszedł w ręce NKWD i Urzędu Bezpieczeństwa. Dziesiątki tysięcy Polaków, przeciwstawiających się komunistycznemu zniewoleniu, poddawanych było tutaj wyrafinowanym torturom: poczynając od trwającego kilka dni nieprzerwanego przesłuchania, przez oblewanie zimną wodą przy otwartym oknie, sadzanie na odwróconych stołkach, bicie, kopanie, wyrywanie włosów, na przypalaniu papierosami wrażliwych części ciała kończąc.

Poproszę o brewiarz

Należałeś do nielegalnych organizacji mających na celu obalenie demokratycznego ustroju państwa polskiego i zagarnięcia naszej władzy – w trakcie jednego z przesłuchań funkcjonariusz UB zwraca się do księdza. Zapada wyrok: 4 lata pozbawienia wolności. Po pewnym czasie na biurko naczelnika więzienia w Lublinie trafia list od skazanego, w którym prosi on o możliwość skorzystania z brewiarza. W uzasadnieniu pisze: „to taka książka do modlitwy w języku łacińskim, z której każdy ksiądz obowiązany jest codziennie się modlić”. O dziwo, choć kapłan przebywa w największej wówczas stalinowskiej katowni w Polsce, prośba zostaje wysłuchana. Kim jest skazany? Jak doszło do tego, że znalazł się w miejscu, z którego wielu nigdy nie wyszło? O co został oskarżony?

Kapelan „bandytów”

Józef Waląg przyszedł na świat w 1910 roku we wsi Moszczenica koło Gorlic. Był najmłodszym spośród jedenaściorga rodzeństwa. Jako młody chłopak doświadczył na własnej skórze skutków dwóch wojen – I wojny światowej oraz wojny polsko-bolszewickiej. W 1933 roku już z tytułem magistra teologii, obronionym na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie, otrzymał święcenia kapłańskie. 1 września 1939 roku Niemcy, a 16 dni później Sowieci, najechali na Polskę. Ks. Waląg wstąpił w szeregi Związku Walki Zbrojnej – Armii Krajowej. Na kapelana AK został zaprzysiężony przez ks. Józefa Stefańskiego. Przyjął pseudonim „Góral”. Działał na Lubelszczyźnie i Podkarpaciu – prowadził posługę duszpasterską wśród żołnierzy, uczestniczył w organizowaniu i szkoleniu jednostek AK, chronieniu przed wywózkami, gromadzeniu broni, prowadził tajne nauczanie, kolportował podziemną prasę, dostarczał meldunki. W czasie konspiracji został mianowany kapitanem. – W lasach biłgorajskich walczyła bardzo dzielnie partyzantka, w której kapelanem był ksiądz „Góral”. O jego brawurze żołnierze jeszcze długo mówili z entuzjazmem – odnotował w swoim pamiętniku ks. Józef Zator Przytocki. Gdy oddziały Ukraińskiej Powstańczej Armii napadały na polskie wioski i na masową skalę mordowały ich mieszkańców, „Góral” organizował obronę z bronią w ręku. – Dużą traumą dla ks. Waląga było to, że wielu jego kolegów z rocznika seminaryjnego zostało zamordowanych przez Ukraińców. Zadawał sobie pytanie „czemu ja przeżyłem, a oni zginęli”? Pewnie dlatego nigdy nie obchodził uroczystych jubileuszy kapłańskich – twierdzi ks. Andrzej Żebrowski. Według Leona Wejera, wieloletniego przyjaciela ks. Waląga, to właśnie walki z UPA najmocniej odbiły się na osobowości kapłana i jego późniejszym życiu. – Niechętnie mówił o AK i stalinowskim więzieniu, ale o walkach z Ukraińcami nie wspominał nigdy – podkreśla.

« 1 2 »
oceń artykuł

Zobacz także

Ze względów bezpieczeństwa, kiedy korzystasz z możliwości napisania komentarza lub dodania intencji, w logach systemowych zapisuje się Twoje IP. Mają do niego dostęp wyłącznie uprawnieni administratorzy systemu. Administratorem Twoich danych jest Instytut Gość Media, z siedzibą w Katowicach 40-042, ul. Wita Stwosza 11. Szanujemy Twoje dane i chronimy je. Szczegółowe informacje na ten temat oraz i prawa, jakie Ci przysługują, opisaliśmy w Polityce prywatności.

Zapisane na później

Pobieranie listy

Rekalma