Nowy numer 42/2018 Archiwum

Wawel Północy wyróżniony

Prezydent Andrzej Duda wpisał na listę pomników historii zespół pocystersko-katedralny w Oliwie. – To najwyższa nobilitacja w polskim systemie ochrony zabytków – mówi Tomasz Błyskosz, dyrektor gdańskiego oddziału Narodowego Instytutu Dziedzictwa.

Rozporządzenie z rąk prezydenta odebrał proboszcz parafii archikatedralnej ks. dr Janusz Jasiewicz. − W imieniu abp. Sławoja Leszka Głódzia podziękowałem za to prestiżowe wyróżnienie i zaprosiłem do złożenia wizyty w Oliwie. Usłyszałem wówczas od pana prezydenta, że zna to cudowne miejsce i na pewno znajdzie się okazja, aby w murach historycznej świątyni wysłuchać koncertu na słynnych organach oliwskich. Ja ze swojej strony przekazałem głowie państwa dwie wyjątkowe pamiątki. Były to wykonane na szkle zdjęcia przedstawiające fasadę katedry nocą i organy oliwskie z dołączoną historią – opowiada proboszcz. Co w praktyce oznacza wpisanie archikatedry oliwskiej na listę pomników historii? Prestiż, większą formę ochrony, a może ułatwienie w zdobywaniu dotacji?

− Listę pomników historii można porównać do listy UNESCO, tylko na poziomie Polski. Znajdują się na niej najważniejsze, najbardziej prestiżowe zabytki w kraju. To z jednej strony ogromna nobilitacja, a z drugiej najwyższa forma ochrony − tłumaczy T. Błyskosz. − W praktyce przyznanie tytułu pomnika historii oznacza przyznanie dodatkowych punktów w różnego rodzaju programach, w ramach których można składać wnioski na dofinansowanie prac przy obiektach zabytkowych − dodaje. − Dla mnie, jako kogoś, kto ma pieczę nad tak cennym obiektem sakralnym, to przede wszystkim wielka satysfakcja, wyróżnienie i świadomość ogromnej odpowiedzialności, jaka na mnie spoczywa − podkreśla ks. Jasiewicz.

Na zespół pocystersko-katedralny składają się archikatedra oliwska, kościół św. Jakuba oraz park w granicach do XVIII wieku (bez dworku Saltzmana, w którym dziś mieści się siedziba Doraco). Na czym polega wyjątkowość wyróżnionego przez prezydenta nowego pomnika historii? − Zespół budowlany oraz założenia przestrzenne w Oliwie, ukształtowane pomiędzy XII a XVIII w., to unikat o wysokim walorze autentyczności. Jego podstawowy zrąb pochodzi ze średniowiecza. Już wówczas powstał zachowany do dzisiaj układ przestrzenny, charakterystyczny dla reguły cysterskiej, w którym obok kościoła klasztornego występuje kompleks klasztoru z krużgankami i wirydarzem, budynki gospodarcze przynależne konwentowi i opatowi, mur klasztorny z bramą i kościół parafialny z cmentarzem, przez wieki znajdujący się pod cysterskim patronatem − wyjaśnia ks. Jasiewicz.

Dawne opactwo oliwskie to także miejsce silnie związane z ważnymi postaciami historycznymi. Spoczywają tu władcy Pomorza Gdańskiego: Sambor I, Mściwoj, Świętopełk i Mściwoj II, a także opaci i biskupi. − Biorąc pod uwagę, że katedra w Oliwie jest miejscem pochówków lokalnych władców, możemy ją nazywać Wawelem Północy − uważa T. Błyskosz. W Oliwie powstały również dokumenty stanowiące dla Pomorza Gdańskiego najstarszą grupę źródeł pisanych. 7 października 1587 r. król Zygmunt III Waza podpisał pacta conventa, a 3 maja 1660 r. w Małym Refektarzu zatwierdzono tzw. pokój oliwski. W Oliwie gościli m.in. Przemysł II, Kazimierz Jagiellończyk, Zygmunt III Waza, Władysław IV i jego żona Ludwika Maria Gonzaga, Jan Kazimierz, August II i August III. – W ten ciąg tradycji wpisują się także dwie wizyty papieża Jana Pawła II – zaznacza ks. Jasiewicz. Oliwski klasztor to także najwcześniejszy krzewiciel kultury muzycznej na Pomorzu Gdańskim. − To za sprawą miejscowych cystersów na te ziemie wszedł chorał gregoriański, w murach klasztoru spisana została „Tabulatura oliwska”, a dla kapeli klasztornej komponował najsławniejszy kompozytor − żyjący w I połowie XVIII w. przeor Urban Müller – mówi proboszcz. − To miejsce wyjątkowe pod każdym względem − Wawel Północy to nekropolia książąt pomorskich, a jednocześnie serce archidiecezji gdańskiej i katedra metropolity gdańskiego. Dlatego z całego serca w imieniu arcybiskupa składam serdeczne podziękowanie tym wszystkim, którzy projekt przygotowali i czuwali nad nim na wszystkich etapach jego procedowania. To wielkie wyróżnienie dla nas i całego Gdańska − podsumowuje.

« 1 »
oceń artykuł

Zobacz także

Ze względów bezpieczeństwa, kiedy korzystasz z możliwości napisania komentarza lub dodania intencji, w logach systemowych zapisuje się Twoje IP. Mają do niego dostęp wyłącznie uprawnieni administratorzy systemu. Administratorem Twoich danych jest Instytut Gość Media, z siedzibą w Katowicach 40-042, ul. Wita Stwosza 11. Szanujemy Twoje dane i chronimy je. Szczegółowe informacje na ten temat oraz i prawa, jakie Ci przysługują, opisaliśmy w Polityce prywatności.

Zapisane na później

Pobieranie listy