Nowy Numer 29/2018 Archiwum

18 języków, bursztyn i pokój

Trafiła z Gdańska prosto do… Betlejem, gdzie rozświetliła grotę, w której narodził się Jezus Chrystus. – To historyczne wydarzenie o ekumenicznym znaczeniu – podkreśla ks. Piotr Przyborek, twórca Szkoły Biblijnej Archidiecezji Gdańskiej.

Gwiazda Pokoju wykonana z dużych brył kryształu górskiego, metali szlachetnych i bursztynu poświęcona została w nocy z 5 na 6 stycznia w święto Objawienia Pańskiego. Ma ok. 60 cm średnicy i osiem ramion. Na awersie i rewersie każdego z nich znajdują się napisy w 18 językach. Niezwykłe dzieło wykonał gdański artysta bursztynnik Mariusz Drapikowski na prośbę Kustodii Ziemi Świętej.

To tam narodził się Chrystus

Wyjątkowość Gwiazdy Pokoju wiąże się przede wszystkim z miejscem, w którym została umieszczona. Grota Narodzenia, gdzie według tradycji chrześcijańskiej narodził się Chrystus, znajduje się w Betlejem – dziś 30-tysięcznym mieście leżącym ok. 8 kilometrów na południe od Jerozolimy.

– O grocie wiemy naprawdę sporo i paradoksalnie przyczynił się do tego rzymski cesarz Hadrian panujący na początku II w. Władca ten w miejscach świętych dla żydów i chrześcijan budował różnego rodzaju pogańskie świątynie w nadziei na zatarcie wszelkich śladów ziemskiego życia Jezusa. Uczynił tak m.in. w Betlejem. Na terenie od lat czczonym jako miejsce narodzin Chrystusa stworzył święty gaj na cześć bożka Adonisa − wyjaśnia ks. Przyborek. Mimo prześladowań wspólnot chrześcijańskich, kult związany z Grotą Narodzenia wciąż był praktykowany. Dzięki temu miejsce narodzin Zbawiciela na trwałe zapisało się w świadomości lokalnej społeczności, nawet wśród osób, które nie były chrześcijanami. „W Betlejem istnieje grota, w której się urodził Jezus, i żłób, w którym Go położono owiniętego w pieluszki, a wszystko to się zgadza z opisem Jego narodzin zawartym w Ewangeliach. Miejsce to słynie w całej okolicy, nawet wśród niewierzących, z tego, że urodził się tam Jezus, którego czczą i któremu się kłaniają chrześcijanie” – pisał Orygenes w III w. Opierając się na tej tradycji, chrześcijański cesarz Konstantyn obudował grotę pięcionawową bazyliką Bożego Narodzenia. Została ona poświęcona 31 maja 339 r., a jedną z osób obecnych na uroczystości była św. Helena – matka cesarza i spiritus movens całego przedsięwzięcia. − To jeden z najstarszych kościołów, jakie istnieją nieprzerwanie do dnia dzisiejszego. Bazylika przetrwała liczne najazdy. Na przykład Persowie, którzy w 614 r. zburzyli wszystkie świątynie i klasztory w Palestynie, postanowili pozostawić betlejemską bazylikę wyłącznie ze względu na szacunek dla mozaiki w niej odnalezionej, która przedstawiała Trzech Króli w szatach perskich – podkreśla ks. Przyborek.

Dwie gwiazdy

Dziś pieczę nad obiektem sprawują trzy Kościoły: katolicki, ormiański i grecko-prawosławny. − W 1853 r. sułtan wydał stosowane do dzisiaj Status Quo szczegółowo regulujące własność oraz godziny sprawowanych obrzędów zarówno w Jerozolimie, jak i w Betlejem. Rozporządzenie z połowy XIX w. obowiązuje także wewnątrz bazyliki Bożego Narodzenia – tłumaczy ks. Przyborek. – Dzisiaj zarówno Ormianie, katolicy, jak i prawosławni Grecy starają się nie wchodzić sobie w drogę. Oczywiście czasem dochodzi do jakichś drobnych uszczypliwości, zaczepek i przepychanek, ale każda wspólnota ma świadomość, że poważny konflikt nikomu nie jest na rękę. Pięknym wydarzeniem jest coroczna Pasterka, podczas której wyznawcy wszystkich wyznań bez żadnych przeszkód mogą poruszać się po bazylice – dodaje. W pierwszej połowie XVIII w. w posadzce groty, w „części prawosławnej” − dokładnie w miejscu, w którym miał przyjść na świat Jezus – umieszczono srebrną 14-ramienną gwiazdę. Widnieje na niej łaciński napis „Hic de Virginae Maria Jesus Christus natus est”, czyli „Tu z Dziewicy Maryi narodził się Jezus Chrystus”. Dwa metry dalej znajduje się część świątyni należąca do katolików, nad którą pieczę sprawują od lat franciszkanie. To miejsce, gdzie według tradycji Chrystus został złożony do żłóbka. I właśnie tam, w sklepieniu, umieszczona została Gwiazda Pokoju wykonana przez Mariusza Drapikowskiego. − To miejsce ważne dla wielu religii, dlatego choćby sama wielkość pracy wymagała mnóstwa ustaleń. Chodziło o to, żeby nie zaburzyć charakteru tej szczególnej przestrzeni – zaznacza artysta. − Grota obecnie bardzo często nie przypomina miejsca modlitwy i kontemplacji. Ludzie wchodzą do środka, robią zdjęcia, idą dalej. Myślę, że Gwiazda Pokoju będzie skłaniała do zatrzymania i namysłu – dodaje ks. Przyborek.

Ósemka nieprzypadkowa

Na niepowtarzalny charakter dzieła gdańskiego bursztynnika składają się jego wykonanie oraz symbolika. Gwiazda Pokoju stworzona została z materiałów, które kojarzą się z Polską: dużych brył kryształu górskiego, metali szlachetnych i bursztynu. − Chrystus mówił o sobie: „Ja jestem światłością świata. Kto idzie za Mną, nie będzie chodził w ciemności, lecz będzie miał światło życia”. Umieszczona w sklepieniu groty gwiazda rozświetla przestrzeń dookoła delikatnym światłem, które przechodzi przez kryształ i bursztyn, dając ciepłą barwę – wyjaśnia artysta. Gwiazda ma ok. 60 cm średnicy i osiem ramion. Liczba nie jest przypadkowa. − W ikonografii hebrajskiej liczba siedem oznacza czas dokonany, zamknięty, wypełniony, a liczba jeden jest nowym początkiem. Chrystus to właśnie nowy początek − tłumaczy M. Drapikowski. − W judaizmie szabat przypada na siódmy dzień tygodnia i zapowiada ostateczną doskonałość. Pan Jezus został złożony w grobie w dzień szabatu. A zmartwychwstał kolejnego, ósmego dnia, aby wypełnić eschatologiczne oczekiwanie na pokój i radość − uzupełnia ks. Przyborek. Na awersie i rewersie każdego z ramion gwiazdy znajdują się napisy „Gwiazda Pokoju” w 18 językach, m.in. aramejskim, polskim, japońskim, chińskim, arabskim, hebrajskim, rosyjskim, hiszpańskim, angielskim, francuskim czy włoskim. – To gest mówiący o tym, że Kościół jest powszechny, a Chrystus przyszedł nie tylko do Żydów, ale do wszystkich narodów na świecie – mówi M. Drapikowski. Na gwieździe umieszczono również wotywny napis: „Podnieś rękę, Boże Dziecię, Błogosław ojczyznę miłą”. − W setną rocznicę odzyskania niepodległości, w miejscu, w którym narodził się Chrystus, składamy dziękczynne wotum. Prosimy, aby miłosierny Bóg zachował Polskę i świat od wojny i obdarzał nas trwałym pokojem − tłumaczy twórca.

Poloników mało, ale coraz więcej

Gwiazda Pokoju jest jednym z nielicznych poloników znajdujących się w Ziemi Świętej. – Wynika to z uwarunkowań historycznych. Dzieje narodu polskiego okupione są krwią i blizną. Przez 123 lata pozostawaliśmy pod zaborami innych mocarstw. Sytuacja polityczna nie dawała możliwości zaznaczenia polskiej obecności w Ziemi Świętej – wyjaśnia M. Drapikowski. − Kilka poloników pochodzi z czasów II wojny światowej, gdy do Ziemi Świętej dotarła armia gen. Andersa. Obecnie „żywymi polonikami” są domy polskie − sierocińce otwarte dla lokalnej społeczności, prowadzone przez siostry elżbietanki – dodaje ks. Przyborek. Niewielką liczbę poloników w Ziemi Świętej od lat systematycznie powiększa Mariusz Drapikowski. W pracowni gdańskiego bursztynnika powstał m.in. ołtarz adoracji Najświętszego Sakramentu dla czwartej stacji drogi krzyżowej w Jerozolimie. Następnie przeniesiony został do Betlejem, gdzie w kaplicy wieczystej adoracji Najświętszego Sakramentu (przy Kościele Groty Mlecznej) powstało Międzynarodowe Centrum Modlitwy o Pokój. Inne prace artysty, które znalazły się w Ziemi Świętej, to tabernakulum do kaplicy klasztoru franciszkanów w Ain Karem, krucyfiks do kaplicy Franków w bazylice Grobu Świętego w Jerozolimie, krzyż ołtarzowy dla kościoła Wszystkich Narodów na Górze Oliwnej, a także kielich, przy użyciu którego liturgię w bazylice Narodzenia sprawował papież Franciszek. •

« 1 »
oceń artykuł

Zobacz także

Ze względów bezpieczeństwa, kiedy korzystasz z możliwości napisania komentarza lub dodania intencji, w logach systemowych zapisuje się Twoje IP. Mają do niego dostęp wyłącznie uprawnieni administratorzy systemu. Administratorem Twoich danych jest Instytut Gość Media, z siedzibą w Katowicach 40-042, ul. Wita Stwosza 11. Szanujemy Twoje dane i chronimy je. Szczegółowe informacje na ten temat oraz i prawa, jakie Ci przysługują, opisaliśmy w Polityce prywatności.

Zapisane na później

Pobieranie listy

Rekalma