Nowy numer 41/2019 Archiwum

Wielka woda wypija miliardy

Przebudowa Wisły, regulacja trójmiejskich potoków, budowa kilkudziesięciu zbiorników retencyjnych – tak Pomorze przygotowuje się do walki z powodziami. Do 2030 r. ma powstać potężna infrastruktura chroniąca przed żywiołem, który co roku zaskakuje i niszczy.

Inwestycje w ochronę przeciwpowodziową zaplanowały Wody Polskie, zajmujące się infrastrukturą w dolnym biegu Wisły i zbiornikami wodnymi, a także pomorskie gminy. Chcą wydać grubo ponad miliard złotych. Miliony już zainwestowano. Niemal każda gmina, w której płyną rzeki uchodzące do Wisły, wykonała szereg prac, by spokojnie mieszkać i pracować w sąsiedztwie wód.

Gdańska powódź coroczna

Lato w Gdańsku kojarzy się z czasem wielkich imprez i wizyt milionów turystów. Dla mieszkańców to również czas niepewności, zwłaszcza gdy nad miastem przechodzą burze z wielkimi opadami. Po każdej z nich śródmieście Gdańska i dzielnica Wrzeszcz toną, chociaż miasto wciąż inwestuje w zabezpieczenia przeciwpowodziowe. Realizowane projekty mają ogromne znaczenie dla zabezpieczenia Gdańska przed wodą ze względu na ponad 160-metrową różnicę poziomów między najwyżej i najniżej położonymi dzielnicami naszego miasta. W Gdańsku istnieje już 60 zbiorników retencyjnych. W sumie mogą one pomieścić ponad 700 tys. m sześc. wód opadowych. Inwestycje przeciwpowodziowe poczynione w Gdańsku od pamiętnej powodzi w 2001 r. kosztowały miasto w sumie 368 mln zł. Roczny koszt utrzymania systemu przeciwpowodziowego i odwodnieniowego miasta to ponad 22 mln zł. Czy system jest niesprawny i niewydolny? Andrzej Osiński to absolwent Politechniki Gdańskiej, Instytutu Hydrotechniki – Inżynierii Środowiska. Pracował jako dyrektor eksploatacji w firmie wodociągowej Saur Neptun Gdańsk. Specjalizuje się w problemach wód opadowych i roztopowych. Współtworzył koncepcję powstania firmy Gdańskie Melioracje, która zajmuje się m.in. utrzymaniem zbiorników retencyjnych. – Nie mam dobrych wiadomości. Zmienia się klimat, obecnie opady mają inny charakter niż jeszcze kilkanaście lat temu. W ostatnich latach mieliśmy aż trzy tzw. deszcze stuletnie, gdy jednego dnia spada tyle wody, ile normalnie spada w miesiąc. Gdańska, trójmiejska metropolia się rozpełza, wyższe partie dzielnic są zabetonowane kolejnymi inwestycjami, co w istotny sposób wpływa na zdolność odprowadzania nadmiaru wody. System jest niewydolny – mówi A. Osiński. Jego zdaniem katastrofalne wydarzenia powodziowe ostatnich lat to wpływ antropopresji, czyli ataku człowieka na środowisko naturalne. Wielkie migracje do miast, w których mieszka już 60 proc. ludności, sieć kanałów niedostosowana do rzeczywistych potrzeb. – Powodzie mają teraz charakter opadowy, nie roztopowy, rozlewowy. Dziś podstawowym zagadnieniem funkcjonowania miejskich systemów odprowadzania wód nie jest tylko ich wydajność. Teraz prognozujemy, jak długo będą dochodzić do normy po wielkim deszczu – dodaje A. Osiński. Tendencję, a w zasadzie zatrważającą rzeczywistość, obrazują inwestycje przeciwpowodziowe Gdańska. Miasto nie tylko buduje zbiorniki retencyjne i reguluje potoki, ale dofinansowuje również zakup przeciwpowodziowego wyposażenia Państwowej Straży Pożarnej. Ze środków przekazanych przez miasto zakupione zostały m.in. specjalne mobilne zapory przeciwpowodziowe, pompy oraz automatyczne ładowarki do worków przeciwpowodziowych. Wartość tych inwestycji oszacowano na blisko 300 mln złotych.

Żuławy i groźna Wisła

Inwestycje na Wiśle, w jej dolnym biegu, są domeną gdańskiego oddziału Wód Polskich. Po przebudowie ujścia Wisły, zakończonej w 2015 r., przyszła pora na weryfikację efektów tej inwestycji. Służyć temu będzie modelowanie ujścia Wisły wykonane w latach 2019 i 2020. – Celem zadania jest określenie działań mających zapewnić drożność ujścia Wisły w przyszłości. Wchodzi w to wykonanie badań modelowych na obszarze Przekopu Wisły oraz na stożku usypowym tworzącym się na wodach Zatoki Gdańskiej. W szczególności zostanie zbadana możliwość przepuszczania lodu – mówi Bogusław Pinkiewicz z Wód Polskich. Ta inicjatywa to jeden z elementów wielkiej całości o nazwie „Program kompleksowego zabezpieczenia przeciwpowodziowego Żuław”. Dzięki niemu 250 tys. osób, które mieszkają w delcie Wisły, ma spokojnie żyć w sąsiedztwie rzeki. Jego realizacja trwa już od 2009 r. i ma się zakończyć regulacją i żeglownością Wisły w 2030 r. Oprócz tego prace obejmują szereg zabezpieczeń przeciwpowodziowych. Prace nad przygotowaniem projektu zaczęto w 2007 r. od całościowej koncepcji. Po przeglądzie i analizie stanu technicznego istniejącego systemu przeciwpowodziowego zgłoszono ponad 250 zadań o łącznej wartości 1,6 mld zł. – Te prace obejmą regulację Wisły i innych rzek lokalnych, a także kompleksowe inwestycje w infrastrukturę przeciwpowodziową – dodaje B. Pinkiewicz. Liczby robią wrażenie: modernizacja 400 km wałów przeciwpowodziowych, przebudowa 60 stacji pomp i ponad 300 budowli hydrotechnicznych, przebudowa około 260 km rzek i potoków, odbudowa 600 km kanałów melioracyjnych. Realizacja „Programu żuławskiego 2030” ma zmniejszyć ryzyko powodzi oraz ograniczyć ewentualne straty. Dla mieszkańców będzie szczególnie korzystna ze względu na poprawę bezpieczeństwa, ochronę ich życia i zdrowia, mienia. Jeśli wszystkie składowe programu zostaną wykonane, to Żuławy zmienią się w bezpieczną krainę z zachowanymi zasobami swojej kultury oraz środowiska przyrodniczego, w tym obszarów Natura 2000.

Niespokojna, bogata kraina

Na Żuławach i należących do nich terenów trójmiejskiej metropolii rozróżnia się co najmniej cztery rodzaje powodzi: opadową, roztopową, zatorową i sztormową, czyli tzw. cofkę. Najczęściej występuje ta ostatnia. Każde gwałtowne podniesienie się poziomu morza w wyniku sztormu powoduje wpychanie masy wody w lokalne cieki tego regionu. Jeśli gwałtownym wiatrom towarzyszą dodatkowo opady i odwilż, niebezpieczeństwo jest zwielokrotnione. Powodzie dotykały tę ziemię od wieków – w XVIII w. było ich 41, w XIX w. – 35. W 1945 r. całe Żuławy zostały zalane przez wycofujące się wojska niemieckie. Ludność osadnicza długo walczyła o ich osuszenie. Jeszcze w 1950 r. koszono zboża, stojąc godzinami w wodzie. Przez wieki delta Wisły uchodziła za region niezwykle bogaty. Urodzajność tutejszych gleb zachęcała panów pruskich, bankierów i mieszczan gdańskich do lokowania na Żuławach swoich kapitałów. Po II wojnie aż do 1960 r. gospodarka na Żuławach była chaotyczna, a sam region niedoceniany. Na przełomie lat 60. i 70. próbowano wskrzesić mit bogatych Żuław. Tanie kredyty i opłacalność produkcji rolnej wywołały prawdziwy bum inwestycyjny. Nie ma rolnika na Żuławach, który nie wzbogaciłby się „za Gierka” o nowe maszyny czy zabudowania. Potem aż do początku XXI w. teren podupadał gospodarczo, a infrastruktura przeciwpowodziowa ulegała degradacji. Od kilkunastu lat Żuławy przeżywają lepsze czasy. – Powoli stajemy na nogi jako region. Piękniejemy, ale to wszystko kosztem ciężkiej pracy i, na szczęście, dzięki środkom unijnym. Odbudowaliśmy ostatnio cztery gotyckie kościoły, piękny dom podcieniowy z XVII wieku. Budujemy infrastrukturę, szkoły, przedszkola, drogi, ścieżki rowerowe i przystanie wodne – mówi Janusz Goliński, wójt gminy Cedry Wielkie. Samorządowiec liczy, że wielki projekt Wód Polskich pozwoli wreszcie spokojnie funkcjonować mieszkańcom. – Największą potrzebą ludzi z Żuław jest zapewnienie im poczucia bezpieczeństwa. Strach przed wielką wodą to nieodłączna część naszego życia. Wierzymy, że za kilkanaście lat choć w części będziemy mogli przewidzieć, co chce nam zgotować Wisła – dodaje J. Goliński.

« 1 »
oceń artykuł Pobieranie..

Zobacz także

Ze względów bezpieczeństwa, kiedy korzystasz z możliwości napisania komentarza lub dodania intencji, w logach systemowych zapisuje się Twoje IP. Mają do niego dostęp wyłącznie uprawnieni administratorzy systemu. Administratorem Twoich danych jest Instytut Gość Media, z siedzibą w Katowicach 40-042, ul. Wita Stwosza 11. Szanujemy Twoje dane i chronimy je. Szczegółowe informacje na ten temat oraz i prawa, jakie Ci przysługują, opisaliśmy w Polityce prywatności.

Zamieszczone przez internautów komentarze są prywatnymi opiniami ich autorów i nie odzwierciedlają poglądów redakcji

Polecane filmy

Zapisane na później

Pobieranie listy

Reklama