Nowy numer 32/2020 Archiwum

Modernizm ze znakiem UNESCO

Trwają starania Gdyni o wpisanie jej modernistycznego śródmieścia na Listę światowego dziedzictwa. Działania miasta doprowadziły do wpisania projektu na listę tentatywną, która jest ostatnim krokiem przed zasadniczym wpisem.

Decyzja w tej sprawie powinna zapaść w najbliższych miesiącach. Władze miasta już w zeszłym roku przesłały komplet dokumentacji do paryskiego biura UNESCO. To zwieńczenie wielu lat starań i przede wszystkim konsekwentnej pracy na rzecz zachowania dziedzictwa kulturowego modernizmu w mieście, które powstało 100 lat temu.

Konsekwentna praca

Prawie 20 lat temu w Urzędzie Miasta został powołany specjalny zespół – Miejskie Biuro Konserwatora Zabytków. Był to pomysł ówczesnego wiceprezydenta Gdyni Marka Stępy. Stanowisko miejskiego konserwatora zabytków od tamtego czasu piastuje nieprzerwanie Robert Hirsch, profesor na Wydziale Architektury Politechniki Gdańskiej.

Biuro pod jego kierunkiem zajęło się systematyczną pracą na rzecz ochrony i zachowania dziedzictwa modernizmu i jego popularyzacją. Dzięki temu w 2007 r. śródmieście Gdyni zostało wpisane do rejestru zabytków. Już w 2015 r. jego modernistyczny układ został uznany za pomnik historii. To najwyższa kategoria ochrony zabytku, jaka jest stosowana w Polsce. Wpis śródmieścia Gdyni na tzw. tentatywną listę UNESCO poprzedziły także prace nad samym wnioskiem, prowadzone i sfinalizowane przez M. Stępę, który obecnie jest pełnomocnikiem prezydenta miasta do spraw projektów strategicznych.

– Modernistyczne śródmieście Gdyni zostało umieszczone na polskiej liście informacyjnej pod koniec września 2019 roku. Jesteśmy w trakcie opracowywania rozbudowanego, docelowego wniosku. Według wytycznych operacyjnych, musi on zawierać nie tylko opis danego dobra kulturowego wraz z uzasadnieniem, ale też stan jego zachowania, analizę czynników, które na nie oddziałują, plan ochrony i zarządzania dobrem kulturowym. Istotne jest też określenie zasad monitoringu. W te prace są zaangażowani najwybitniejsi znawcy dziedzictwa architektury modernizmu nie tylko z kraju, ale też z zagranicy – mówi M. Stępa.

Architektoniczna perła

Jednym ze znawców modernizmu, który pokochał Gdynię i wielokrotnie podkreślał unikatowość i wartość jej architektury, jest Jeremie Hoffmann, dyrektor wydziału ochrony zabytków miasta Tel Aviv-Jaffa. W ubiegłym roku odwiedził Gdynię podczas konferencji poświęconej modernizmowi. „Wiedza o Gdyni nie jest wciąż duża w Izraelu. Próbuję wciągać ludzi w opowiadanie historii o tym mieście, ponieważ jest ono niezwykłe. To moja czwarta wizyta w Gdyni. Podobnie jak poprzednio poszedłem na spacer na Molo Południowe, tam, gdzie stoją Akwarium, marina i budynek Wydziału Nawigacji. Wciąż odkrywam na nowo tę architekturę. Myślę, że jest ona fascynująca i chociaż tyle razy już widziałem ten budynek, za każdym razem na nowo odkrywam jakość tej architektury. Jej wartość powinna być szeroko rozpowszechniona na całym świecie jako uniwersalna i nie chodzi tu wyłącznie o Gdynię jako taką. Reprezentuje ona zmagania o niepodległość, zmagania o to, by uczynić kraj otwartym, aby otworzyć miasto na świat. To jest bardzo ważna historia. Każdy powinien czerpać z tego jakąś naukę. To nie jest tylko opowieść o architekturze, ale opowieść o mieście, o porcie, o wizji” – mówił podczas konferencji J. Hoffmann.

Projekt na liście

Po przygotowaniu gdyński wniosek został poddany drobiazgowej weryfikacji przez Narodowy Instytut Dziedzictwa, następnie przez Polski Komitet ds. UNESCO, wreszcie zatwierdzony przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Ostatecznego zgłoszenia dokonuje zawsze rząd danego państwa, i tak też było w tym przypadku. – O wpisaniu obiektu na listę UNESCO decyduje spełnienie przynajmniej jednego z 10 kryteriów kulturowych lub przyrodniczych i reprezentowanie „wyjątkowej powszechnej wartości”. Decyzje podejmuje UNESCO w trakcie corocznej sesji, wybierając obiekty spośród nominacji zgłaszanych przez poszczególne państwa/strony konwencji. Każdy wniosek musi być poprzedzony wpisem na narodową listę informacyjną, zwaną też listą tentatywną, dokonanym przynajmniej rok wcześniej. Następnie zgłoszenie wraz z dokumentacją wniosku nominacyjnego jest przesyłane do Centrum Światowego Dziedzictwa. Wszystko odbywa się zgodnie z „Wytycznymi operacyjnymi do realizacji Konwencji Światowego Dziedzictwa”. Ten dokument obowiązuje wszystkie kraje i wytycza ścieżkę postępowania przy staraniach o wpis na listę zasadniczą Światowego Dziedzictwa – tłumaczy M. Stępa.

Po zgłoszeniu wniosku Gdyni o wpis UNESCO dokonało jego pozytywnej weryfikacji i od września ub.r. modernistyczne śródmieście miasta znajduje się wśród pięciu polskich kandydatów. Są nimi także lasy bukowe Karpat, Przełom Dunajca w Pieninach, Kanał Augustowski i Gdańsk – Miasto Pamięci i Wolności. Polska ma na właściwej liście światowego dziedzictwa 16 wpisów – 15 obiektów i miejsc kulturowych oraz jeden obszar przyrodniczy. W województwie pomorskim znajduje się do tej pory tylko jeden obiekt – zamek w Malborku. Gdynia ma realne szanse na znalezienie się w tym prestiżowym gronie.

« 1 »
oceń artykuł Pobieranie..

Zobacz także

Dyskusja zakończona.

Ze względów bezpieczeństwa, kiedy korzystasz z możliwości napisania komentarza lub dodania intencji, w logach systemowych zapisuje się Twoje IP. Mają do niego dostęp wyłącznie uprawnieni administratorzy systemu. Administratorem Twoich danych jest Instytut Gość Media, z siedzibą w Katowicach 40-042, ul. Wita Stwosza 11. Szanujemy Twoje dane i chronimy je. Szczegółowe informacje na ten temat oraz i prawa, jakie Ci przysługują, opisaliśmy w Polityce prywatności.

Zamieszczone przez internautów komentarze są prywatnymi opiniami ich autorów i nie odzwierciedlają poglądów redakcji

Polecane filmy

Zapisane na później

Pobieranie listy

Reklama