Nowy numer 32/2020 Archiwum

Astronom u Pani z Góry Karmel

Kościół św. Katarzyny w Gdańsku to najstarsze miejsce katolickiego kultu w mieście. Zbudowana w XIV w. świątynia to m.in. miejsce pochówku Jana Heweliusza. Swój dom znalazła tu także Matka Boża Bołszowiecka, Zwycięska Pani Szkaplerzna.

Świątynia, w której posługują ojcowie karmelici, znajduje się w sercu gdańskiego Starego Miasta, nieopodal charakterystycznego Wielkiego Młyna. Pierwszy obiekt sakralny w miejscu dzisiejszego kościoła św. Katarzyny mógł powstać, jak przypuszcza Andrzej Januszajtis, znawca historii Gdańska, już w 997 r. i mieć związek z działalnością św. Wojciecha. Wiadomo, że w 1227 r. świątynia już istniała. Z tą datą wielu historyków łączy powstanie parafii przy kościele.

Gdański strażnik czasu

Przebieg budowy świątyni nie został ostatecznie wyjaśniony, dlatego istnieją różne koncepcje dotyczące czasu i sposobu jej powstania. Korpus kościoła powstał po 1309 r. na bazie starszego prezbiterium w układzie halowym, na przedłużeniu nawy północnej wybudowano zespoloną z bryłą budowli zakrystię. Prace budowlane przy prezbiterium prowadzono po 1326 roku. Wiek XV to czas rozbudowy kościoła. Do elewacji bocznych korpusu, tuż przy prezbiterium, dobudowano kaplice – Trzech Króli po prawej stronie (w 1433 r.) i Mariacką z lewej (w 1445 r.). Około 1450 r. pojawiły się kaplice po bokach wieży.

W tym samym czasie nadbudowano wieżę, podwyższoną ponownie w latach 1484–1488. Sklepienie wzniesiono około roku 1500, a na początku XVI w. dobudowano nawy boczne do prezbiterium. W ten sposób powstała bryła świątyni widoczna do dzisiaj. Kościoła nie omijały klęski. Po inwazji moskiewskiej wojsk napoleońskich w 1812 r., kiedy żołdacy pomylili funkcje sakralne świątyni ze stajennymi, trzeba było wiele naprawiać. Kolejny remont trwał w latach 1905–1910, kiedy po pożarze wieży rekonstruowano hełm. Kolejny pożar, spowodowany zniszczeniami wojennymi w 1945 r., doprowadził do zniszczenia dachu, hełmu wieżowego oraz części sklepień. Kalendarium powojennej odbudowy rozpoczyna się w 1953 r., kiedy odtworzono część korpusu, szczyty prezbiterium i kaplic południowych oraz położono dach, stosując ekonomiczną konstrukcję z desek.

W trakcie jego naprawy 22 maja 2006 r. wybuchł pożar, w którego wyniku kościół uległ spaleniu. Prace przy odbudowie trwają do dziś. Kościół św. Katarzyny jest miejscem, w którym znajduje się jeden z trzech gdańskich, jedynych w Polsce, carillonów. 50-dzwonowy carillon umieszczony jest na wieży kościoła. Na zestrojonych ze sobą dzwonach można grać za pomocą specjalnej klawiatury oraz w trybie automatycznym. Świątynia ma też mocne związki z gwiazdami i kosmosem. Spoczął w niej w XVII w. Jan Heweliusz, gdański astronom i patrycjusz, m.in. badacz Księżyca i odkrywca gwiazdozbioru Tarczy Sobieskiego. W 2011 r. gdańscy naukowcy skonstruowali najdokładniejszy zegar na świecie. Jako pierwsi wykorzystali do tego charakterystyczne tętnienie pulsarów. „Mechanizm” zegara to m.in. anteny i urządzenia znajdujące się na dachu kościoła i w wieży św. Katarzyny.

Cudowny obraz Matki

Od ponad 50 lat w kościele znajduje się wizerunek Zwycięskiej Pani Szkaplerza z Bołszowców na Ukrainie. Cudowny obraz został przywieziony do Gdańska 21 lipca 1968 roku. Zawieruchy II wojny światowej sprawiły, że ojcowie karmelici, uciekając przed bolszewikami, przywieźli obraz cieszący się dużym kultem na Kresach do Krakowa, a następnie podarowali go kościołowi w Gdańsku. Obraz olejny wykonany został na płótnie, następnie przyklejony do sosnowej deski. Dzieło datowane na XVI wiek. Postać Maryi przysłonięta jest złocisto-srebrzystą sukienką. Mały Chrystus stoi na obłoczku. W tym renesansowym obrazie znajduje się wiele cech przybliżających dzieło do stylu Łukasza Cranacha Starszego. Obraz eksponowany jest w sukience sprawionej na koronację w 1777 roku.

– Jest dla nas szczególny. Matka Boża ciągle nas prowadzi i nad nami czuwa. Jesteśmy Jej wdzięczni za tę czułą opiekę. Jej obecność niewątpliwie ożywiła ruch szkaplerzny. Codziennie widzimy kogoś modlącego się przed Jej wizerunkiem – mówią zakonnicy. W kościele co roku 16 lipca odbywa się uroczystość ku czci Matki Bożej Szkaplerznej. Jest to okazja do przyjęcia szkaplerza.


Zapraszamy

Kościół rektorski pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej

Klasztor oo. karmelitów

ul. Profesorska 3, 80-856 Gdańsk;

www.gdansk.karmelici.pl.

Msze św.: pon.–sob.: 7.00, 18.00; niedz.: 8.00, 10.00, 12.00, 18.00.

Odpust: 25 listopada.

« 1 »
oceń artykuł Pobieranie..

Zobacz także

Zamieszczone przez internautów komentarze są prywatnymi opiniami ich autorów i nie odzwierciedlają poglądów redakcji

Polecane filmy

Zapisane na później

Pobieranie listy

Reklama