Nowy numer 44/2020 Archiwum

Żuławski skarb

Kościół Matki Boskiej Częstochowskiej znajduje się ok. 300 m od trasy ekspresowej łączącej Gdańsk i Warszawę. Piękna szachulcowa konstrukcja skrywa zabytkowe perełki z XVII i XVIII wieku.

Do dziś na podmokłych terenach ujścia Wisły przetrwało ponad 30 gotyckich kościołów. Budowle powstały w niezwykle trudnych warunkach. Teren Żuław ukształtował się dopiero w X w. – od strony morza powstała mierzeja. W XI i XII w. tereny lewobrzeżne należały do Pomorza Gdańskiego, prawobrzeżne zajęte były przez plemiona pruskie.

Od połowy XIII w., na podstawie układu między Samborem II, księciem pomorskim, i Krzyżakami, całe Żuławy stały się własnością zakonu, który przystąpił do ich energicznej kolonizacji. Budowa większości żuławskich kościołów miała miejsce do połowy XIV wieku. Świątynia Matki Boskiej Częstochowskiej znajduje się w Kiezmarku. Miejscowość ta położona jest nad Wisłą po zachodniej stronie rzeki, w pobliżu jej rozgałęzienia na odnogę gdańską i elbląską. Jest to dawne miejsce przepraw przez Wisłę.

Po 1308 r. była to własność krzyżackiej komturii gdańskiej, w latach 1454–1793 i 1807–1814 – miasta Gdańska, zaś w latach 1793–1807 i 1814–1919 – skarbu pruskiego. W roku 1349 mistrz krzyżacki Henryk Dusmer wystawił przywilej na wieś. O pierwszym proboszczu w Kiezmarku wspominają już źródła z 1349 roku. Po zniszczeniu w roku 1540 wieś, pierwotnie zbudowana w układzie owalnicowym, została odbudowana jako ulicówka. Obecne Kiezmark oraz trzy inne wsie – Leszkowy, Błotnik, Cedry Małe – należą do parafii, która ma takie samo wezwanie jak kościół parafialny. Dawne wezwanie świątyni nie jest znane. Kościół w stanie obecnym pochodzi prawdopodobnie z 1678 r., chociaż wzmianki o jego budowie pochodzą już z 1592 i 1653 roku.

– Być może obie daty odnoszą się do większych prac budowlanych lub całkowitej odbudowy kościoła po zniszczeniach wojennych w wiekach XVI i XVII – wyjaśnia ks. Czesław Sołtys, proboszcz parafii. Z zapisków wynika, że świątynia została przebudowana lub zbudowana na nowo w 1727 r. z wykorzystaniem fragmentu starszej budowli (podstawa wieży). Jest to konstrukcja szachulcowa, barokowa. Po obu stronach przejścia z kruchty do części podwieżowej umieszczone są kamienne herby Gdańska z XVI wieku. W drugiej połowie XVII w. miasto było administratorem żuławskich parafii, sprawowało opiekę nad świątyniami i miało prawo obsadzania proboszczów.

Stąd też takie oznaczenie kościoła jako podległego Gdańskowi. Dziś administracyjnie należy on do diecezji gdańskiej i dekanatu Żuławy Steblewskie. W kościele zachowało się bogate wyposażenie z XVII i XIX wieku. W posadzce znajduje się 7 płyt nagrobnych z napisami z XVI i XVII wieku. Kilka starych nagrobków zachowało się również na cmentarzu wokół kościoła. Od reformacji do 1945 r. był to zbór luterański. W 1945 r. kościół został ponownie poświęcony jako świątynia katolicka. Od frontu znajduje się wieża, na której znaleźć można metalowe tarcze zegara mechanicznego z XIX w., oraz dwie tarcze wcześniejszego zegara słonecznego.

Świątynia charakteryzuje się dużymi oknami, w których znajdują się piękne witraże, pochodzące z 1900 i 1902 roku. Jest również współczesny, przedstawiający Jana Pawła II, którego relikwie od listopada 2011 r. znajdują się w świątyni. Na chórze znajduje się empora muzyczna z późnobarokowym prospektem organowym. – Były to wspaniałe organy, wyposażone w ruchome elementy, podobnie jak te oliwskie. Niestety, ostał się tylko prospekt – wyjaśnia proboszcz. Przez lata odbyło się kilka remontów świątyni, m.in. w 1773, 1939 oraz w latach 1971–1972 oraz 2010–2012. Ostatnie zakończyły się w 2019 r., ale to nadal nie koniec prac. Intensywna dewastacja świątyni nastąpiła w okresie wojennym i powojennym.

Ołtarz główny pochodzi z 1641 roku. Został ufundowany przy udziale burmistrza gdańskiego Johanna Zirenberga. Autor nie jest znany, ale ołtarz powstał prawdopodobnie w warsztacie gdańskim. Wykonano go z drewna dębowego, jest rzeźbiony i miejscami złocony. W ołtarzu głównym znajdują się obrazy „Pascha żydowska”, „Ostatnia Wieczerza” i „Zmartwychwstanie”. W kościele znajduje się również obraz MB Częstochowskiej. Świątynia w Kiezmarku to nie tylko piękne wnętrze, to także życie parafialne i wspólnotowe. – Działa u nas Liturgiczna Służba Ołtarza, mamy szafarzy oraz róże różańcowe. Organizujemy rozmaite wyjazdy dla młodszych i starszych – wylicza proboszcz.


Zapraszamy

Parafia rzymskokatolicka pw. Matki Boskiej Częstochowskiej

83-020 Kiezmark

Msze św.: pon. i wt. 16.15; niedz. 10.00.

Odpust: 26 sierpnia.

« 1 »
oceń artykuł Pobieranie..

Zobacz także

Zamieszczone przez internautów komentarze są prywatnymi opiniami ich autorów i nie odzwierciedlają poglądów redakcji

Polecane filmy

Zapisane na później

Pobieranie listy

Reklama