Nowy numer 44/2020 Archiwum

Bogactwo to ludzie

Historia kościoła Podwyższenia Krzyża Świętego w Pruszczu Gdańskim sięga 1376 roku. To właśnie wtedy pojawiają się w kronikach pierwsze wzmianki o nowo powstałej świątyni katolickiej.

W 1460 r., w wyniku pożaru, który wybuchł w ówczesnej wsi, zniszczeniu uległy dach i wnętrze kościoła. Odbudowa trwała 6 lat. Katolicy niedługo cieszyli się świątynią, gdyż w okresie reformacji, a konkretnie ok. 1585 roku, świątynię przejęli protestanci i pozostali w niej aż do końca wojny.

– Byli to głównie Niemcy, którzy po zakończeniu wojny opuścili te tereny – wyjaśnia ks. Stanisław Łada, proboszcz parafii. Jednak nim kościół powtórnie stał się świątynią katolicką, wierni z Pruszcza Gdańskiego na Msze św. musieli jeździć do Łęgowa albo Gdańska. Wtedy też zapadła decyzja, by w centrum miasta postawić inną, nową świątynię – kościół Matki Bożej Nieustającej Pomocy. – Po wojnie proboszcz tamtej parafii stał się administratorem również naszego kościoła, w którym odbywały się wówczas tzw. Msze św. szkolne dla uczniów. Było to podyktowane tym, by komuniści nie mówili, że w świątyni nic się nie dzieje, że stoi pusta i jest niepotrzebna – wyjaśnia ks. Łada. Tym sposobem obecny kościół Podwyższenia Krzyża Świętego zyskał miano „szkolnego”. W tamtym czasie jednym z administratorów obecnej parafii był ks. Józef Waląg, kapłan niezłomny, kapelan Armii Krajowej, działacz Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”, więzień stalinowski.

– Było tak dlatego, że władze komunistyczne nie zgadzały się na powstanie nowej parafii, a tym bardziej na powołanie proboszcza. Chciały mieć w tym swój udział, co zupełnie nie wchodziło w grę – wyjaśnia proboszcz. 1 lipca 1972 r. nastąpiło oddzielenie części ówczesnej parafii MBNP na rzecz kościoła Podwyższenia Krzyża Świętego. – Jednak nawet wówczas proboszcz nie był nazywany proboszczem, a wikariuszem eksponowanym, by nie wzbudzić podejrzeń komunistów. Parafia nosiła miano wikariatu eksponowanego, co unaocznia pieczątka parafialna z tamtych czasów. Jest na niej bowiem napis: „Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego” – mówi proboszcz.

Dopiero w 1986 r. wikariat eksponowany stał się oficjalnie parafią, a wikariusz eksponowany – proboszczem. Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego to gotycka bazylika ceglana. Należy on do najstarszych elementów znajdującej się tutaj osady miejskiej. A najstarszą częścią świątyni jest pochodzące jeszcze z końca XIV w. prezbiterium. Z pierwotnego wyposażenia gotyckiego zachowało się dziś niewiele. Na ścianach północnej i wschodniej znajdują się fragmenty fresków pochodzące z XV wieku. Jedna ze scen po lewej stronie wnęki tabernakulum przedstawia rzadki temat wniebowzięcia przez aniołów Marii Egipcjanki. W XVII w. umieszczono w kościele piękny ołtarz. Wykonany został w pracowni wybitnego malarza niderlandzkiego Colijna de Cotera. To antwerpskie dzieło sztuki jest rodzajem tryptyku. W centralnym punkcie ukazuje scenę ukrzyżowania Pana Jezusa, w lewym – niesienie krzyża, w prawym – złożenie do grobu. II wojna światowa spowodowała wywiezienie ołtarza z pruszczańskiego kościoła. Od 1945 r. znajduje się on w Muzeum Narodowym w Warszawie.

– Od lat 80. XX w. staramy się o powrót ołtarza do naszego kościoła – podkreśla ks. Łada. W myśli nowych gustów epok zmieniano bądź uzupełniano dawne średniowieczne wyposażenie kościoła. Powstały balkony, przekształcając nawy boczne w charakterystyczne dla kościołów protestanckich empory. W kościele zobaczyć można wspaniały prospekt organowy z 1728 r., zbudowany przez gdańszczanina Andrzeja Hildebrandta. Mechanizm instrumentu pochodzi z XVIII wieku. Organy wyposażone zostały w figury aniołków z gwiazdeczkami i dzwoneczkami, które poruszają się w czasie gry. Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego to bogactwo grup parafialnych. Działają tutaj m.in.: Domowy Kościół, Semper Fidelis, Różaniec Rodziców za Dzieci, Apostolat Maryjny, Duszpasterstwo Anonimowych Alkoholików czy Poradnia Rodzinna. – W naszych murach obywają się również zajęcia w ramach szkoły językowej oraz gimnastyka dla seniorów. Jest też lokalny punkt pomocy osobom pokrzywdzonym przestępstwem, utworzony przez Caritas AG. Bo Kościół powinien być otwarty na ludzi. To owocuje tym, że oni się do niego garną. I tak też jest w naszym przypadku. Po każdej Mszy św. obserwuję, że parafianie zatrzymują się przed wejściem i rozmawiają ze sobą. To ogromna wartość – mówi proboszcz.


Zapraszamy

Parafia Podwyższenia Krzyża Świętego w Pruszczu Gdańskim

ul. Wojska Polskiego 37

83-000 Pruszcz Gdański

Msze św.: pon.–sob.: 7.00, 7.30 (IX–VI), 18.00; niedz.: 7.00, 8.00, 9.30, 11.00, 12.30, 18.00.

Odpust: 14 września.

« 1 »
oceń artykuł Pobieranie..

Zobacz także

Zamieszczone przez internautów komentarze są prywatnymi opiniami ich autorów i nie odzwierciedlają poglądów redakcji

Polecane filmy

Zapisane na później

Pobieranie listy

Reklama