Nowy numer 3/2022 Archiwum

Dom Boży z pruskim murem

Wspólnota wiernych z Czapielska świętuje właśnie patronalny odpust. W przyszłym roku minie dekada, gdy kościół z wielowiekową historią został ustanowiony parafią pw. św. Mikołaja.

Czapielsk to kaszubska wieś położona na tzw. Wyżynie Gdańskiej, w południowo-zachodnim kierunku od Gdańska, w dolinie malowniczej rzeki Reknicy. Pierwszym pisanym świadectwem istnienia miejscowości jest dokument z 18 listopada 1323 r., w którym Krzyżacy potwierdzają zakup wsi Schepelitzko przez Wilhelma z Senicz i nadają jej prawo chełmińskie.

Kolejnym dziedzicem wsi był Stefan von Schepelitzko. W 1448 r. szpital św. Elżbiety w Gdańsku kupił od niego połowę Jeziora Łapińskiego. W 1454 r. Stefan zadeklarował się jako zwolennik Związku Pruskiego, przeciwnik Krzyżaków, i wziął udział w wojnie trzynastoletniej, po której Pomorze Gdańskie powróciło do Polski. Jego potomkami byli Tyburcjusz von Czepelke i jego siostra Barbara, wymienieni w 1528 r. jako dobroczyńcy kościoła w Pręgowie. Na podarowanym przez nich gruncie powstał kościelny folwark Popówka. Oni też najprawdopodobniej ufundowali pierwszy kościół św. Mikołaja w Czapielsku. Zapewne drewniany, wymieniany był w wizytacjach z końca XVI w., związany z parafią w Pręgowie, a w latach 1583–1596 protestancki. Kolejnym właścicielem wsi był Krzysztof von Bersowitz. W 1608 r. nowy dziedzic zaoferował wieś Gdańskowi, który jednak nie zdecydował się na kupno. W 1617 r. jego spadkobiercy sprzedali Czapielsk jezuitom ze Starych Szkotów w Gdańsku. Zrekatolicyzowany kościół stał się filią kościoła Bożego Ciała w Pręgowie. Nowi gospodarze wyposażyli kościół m.in. w ołtarz boczny, w którym zachował się do dziś obraz Świętej Rodziny, namalowany w 1632 r. przez gdańskiego malarza Adolfa Boya. Z tego czasu pochodzi obraz Marii Magdaleny, z niewiele późniejszego – konfesjonał. W 1661 r. w kościele pochowano jezuitę o. Walentego Korzykowicza. W XVIII w. w kościele pojawił się nowy ołtarz główny, a na zewnątrz – kolumna z popiersiem św. Ignacego Loyoli.

Władze pruskie po I rozbiorze Polski skasowały zakon jezuitów i odebrały im majątki. W 1819 r. wyremontowano kościół. Jednak jego pogarszający się stan doprowadził do zamknięcia w 1841 roku. Siedem lat później pisano, że „w kaplicy św. Mikołaja z czasów jezuickich z powodu złego stanu nie ma nabożeństw”. Czynna w zastępstwie kaplica we dworze była zbyt ciasna dla mieszkańców, których było 355, w tym 204 katolików. W 1861 r. doszło wreszcie do odbudowy kościoła. Po I wojnie światowej, w 1927 r., opiekę nad kościołem sprawowały siostry urszulanki, prowadzące w Gdańsku gimnazjum Najświętszej Maryi Panny. W dworze w Czapielsku urządziły wiejską siedzibę z internatem dla dziewcząt. Wojna położyła kres ich działalności. Po ostatniej wojnie nadwątlone mury kościoła wymagały remontu. Przez pewien czas nabożeństwa odbywały się w dworskiej kaplicy. Kościół wyremontowano w latach 1958 i 1970.

« 1 2 »
oceń artykuł Pobieranie..

Zobacz także

Zamieszczone przez internautów komentarze są prywatnymi opiniami ich autorów i nie odzwierciedlają poglądów redakcji

Polecane filmy

Zapisane na później

Pobieranie listy