Reklama

    Nowy numer 13/2023 Archiwum

Śpią wśród drzew bohaterowie

Obrońcy Polski z września 1939 r., których odnaleźli na polu bitwy archeolodzy, mają już miejsce spoczynku. Wraz z dziewięcioma żołnierzami na nowy cmentarz powróciły prochy mjr. Henryka Sucharskiego, dowódcy bohaterskiego garnizonu.

Powrót żołnierzy

W 2016 r. na Westerplatte rozpoczęły się pierwsze kompleksowe badania archeologiczne pola bitwy, prowadzone przez Muzeum II Wojny Światowej. Kolejne tury wykopalisk trwają do dziś – ich celem jest przebadanie możliwie największego obszaru dawnej składnicy wojskowej. Po przeprowadzeniu prac muzeum utworzy placówkę prezentującą historię miejsca i przebieg walk, jakie rozegrały się tu we wrześniu 1939 roku. – Naszym założeniem jest stworzenie na terenie byłej Wojskowej Składnicy Tranzytowej muzeum plenerowego, które opowiadać będzie historię siedmiodniowej obrony półwyspu we wrześniu 1939 roku. Chcemy przywrócić pamięć o miejscu-symbolu, jakim dla Polaków jest, a dla świata powinno być Westerplatte. Od początku prac koncepcyjnych, jakie towarzyszą realizacji tej inwestycji, nasze działania skupiają się wokół trzech symboli, jakimi są: autentyzm pola bitwy, polskie postawy w czasie II wojny światowej oraz miejsce jednoznacznie kojarzone z wybuchem najtragiczniejszego konfliktu w dziejach ludzkości. Planowana ekspozycja będzie czerpała z unikatowych artefaktów, będących świadectwem wydarzeń Września ‘39. Narracja będzie zatem łączyć w sobie wątki zarówno historyczne, militarne, patriotyczne, jak i społeczne czy te o charakterze międzynarodowym. Wszystkie te elementy złożą się na uniwersalny wymiar przekazu wystawienniczego, pozwalający trafić do szerokiego grona odbiorców nie tylko z Polski, ale i ze świata – mówi prof. Berendt.

Historycy i archeolodzy placówki od początku badań byli i wciąż są przekonani, że na polu bitwy wciąż znajdują się szczątki 14 poległych polskich żołnierzy. Badania to potwierdziły – jesienią 2019 r. zespół archeologów odnalazł szczątki dziewięciu poległych obrońców Westerplatte. Po ponad 80 latach, dzięki współpracy gdańskiej placówki, Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie oraz Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu, udało się ustalić tożsamość siedmiu z nich. Pierwszym etapem powstania placówki muzealnej na Westerplatte było wybudowanie nowego cmentarza, gdzie miały spocząć szczątki odnalezionych w 2019 r. i pochowanych wcześniej.

MIIWŚ rozpisało konkurs architektoniczny na zaprojektowanie, a następnie wybudowanie obiektu w 2021 roku. Zwycięską pracę wykonało biuro projektowe NM Architekci z Warszawy w składzie: Tomasz Marciniewicz, Zuzanna Szpocińska, Jerzy Grochulski, Karolina Kayzer. Zdaniem komisji konkursowej warszawiacy najlepiej ze wszystkich przedstawionych projektów zrealizowali idee konkursu. „Praca minimalnymi środkami wyrazu organizuje przestrzeń cmentarza jako współczesną propozycję klasycznych symboli. Ponadczasowa – absolutna forma zamyka drogę przez las Westerplatte, a stalle – miejsca pochówków, stojące wokół krzyża, symbolicznie się z nim jednoczą. Minimalne środki wyrazu zaproponowane w pracy pozwalają przemówić krajobrazowi, niebu, drzewom, łące, które są najważniejszym nośnikiem pamięci dramatu, który rozegrał się na Westerplatte” – napisali w eksplikacji projektu autorzy.

– Symbolika cmentarza ściśle łączy się minimalizmem miejsca, polegającym na nieznacznym przeorganizowaniu dotychczasowej przestrzeni przy równoczesnym eksponowaniu krajobrazu półwyspu. To właśnie on jest bezsprzecznym nośnikiem pamięci i dramatu, który rozegrał się na Westerplatte. Miejsca spoczynku odnalezionych i zweryfikowanych obrońców wyznacza 16 indywidualnych stalli. Wszystkie te elementy, skupione wokół pierwotnych krzyży, symbolicznie się z nimi jednoczą – dodaje dyrektor.

Na nowym cmentarzu wojennym Żołnierzy Wojska Polskiego na Westerplatte spoczęli w piątek 4 listopada: kpr. Jan Gębura, leg. Józef Kita, st. strz. Władysław Okrasa (Okraszewski), kpr. Bronisław Perucki, plut. Adolf Petzelt, st. leg. Ignacy Zatorski, st. leg. Zygmunt Zięba oraz dwóch niezidentyfikowanych dotąd żołnierzy. Mają oni swoje groby w kamiennych stallach tworzących nekropolię. To jednak nie wszyscy bohaterowie, którzy tu spoczną. Nadal trwają poszukiwania legionisty Mieczysława Krzaka, poległego 2 września 1939 roku. Wiadomo, że zginął niedaleko placówki Fort, na wschód od niej. Ta historia wciąż szuka swojego zakończenia...

« 1 2 »
oceń artykuł Pobieranie..

Zapisane na później

Pobieranie listy

Reklama