Nowy numer 5/2023 Archiwum

Niemi świadkowie losów miasta

W bazylice Mariackiej można oglądać wystawę poświęconą detalom architektonicznym świątyni. Za sprawą badaczek historii sztuki – prof. Elżbiety Pileckiej i prof. Anny Błażejewskiej – ukryte przed oczami obiekty zostały skatalogowane po raz pierwszy.

W czwartkowe popołudnie 24 listopada odbył się wernisaż niezwykłej wystawy, prezentującej piękno form i bogactwo znaczeń elementów architektury kościoła. Ekspozycja, zainstalowana w nawie bocznej przy prezbiterium największej ceglanej świątyni Europy, stanowi wędrówkę po obiektach – fantazyjnych głowach-maskach wieńczących filary. „Umieszczone wysoko, niemal poza zasięgiem ludzkiego oka, dekorowane są wyobrażeniami głów-masek ludzkich, zwierzęcych lub hybrydalnych. Są wśród nich zarówno rzeźbione bardzo schematycznie, jak i takie, których modelunek wierniej oddaje ludzkie fizjonomie” – tak opisują je w swojej książce pt. „Detal architektoniczny kościoła Mariackiego w Gdańsku” prof. Pilecka i prof. Błażejewska.

Na planszach zwiedzający mogą obejrzeć fotogramy średniowiecznych masek, przeczytać fachowe informacje, mało tego – obejrzeć wydruki 3D poszczególnych obiektów w skali 1:1. Wernisaż zgromadził licznie środowisko gdańskich, pomorskich konserwatorów i historyków sztuki. Gości powitał i ekspozycję otworzył ks. prał. Ireneusz Bradtke, proboszcz bazyliki Mariackiej. – Dzięki wystawie możemy sięgnąć w miejsca, które do tej pory pozostawały nie tylko niedostępne, ale też nieznane i niezbadane. Praca obu pań profesor to ogromny krok w naukowym opisaniu Korony Gdańska. Wystawa, którą można tu oglądać, to jedynie fragment ich pracy. Całość znalazła się w wydawnictwie przygotowanym przez bazylikę Mariacką. Prace, które prowadzimy tu od lat z pomocą wszystkich naszych partnerów, sprawiają, że powraca pierwotna świetność naszego kościoła, tak boleśnie okaleczonego w czasie II wojny światowej – mówił ks. Bradtke.

Po obejrzeniu ekspozycji goście i zwiedzający udali się do sali multimedialnej bazyliki, gdzie odbyła się druga część wernisażu – spotkanie z autorkami książki i prezentacja poświęcona wydawnictwu. Założenia pracy wytłumaczyła zgromadzonym prof. Pilecka. – Detal, semantycznie zbliżony do określenia „szczegół”, może się kojarzyć z czymś drugorzędnym, czymś, co można pominąć, ale z drugiej strony – z czymś pozytywnym, co stanowi o ostatecznej wartości i znaczeniu dzieła. Tę niejednoznaczność odzwierciedlają średniowieczne elementy konstrukcji i dekoracji, które opisałyśmy. O czym mówią nam detale? O swoich poszczególnych typach, o autorach, o ich umiejętnościach, ale też pozwalają na datowanie obiektów z dokładnością do 20–30 lat. W wielkim dziele, jakim jest cały kościół Mariacki, nasza praca jest przyczynkiem do badań nad historią świątyni i dziejami jej budowy – mówiła.

Profesor Błażejewska poświęciła sporo uwagi poszczególnym maskom, które znajdują się w kościele. Omówiła ich znaczenie kulturowe. – Maski, które opisałyśmy, ich pojawianie się w konstrukcji architektonicznej, są typowe dla średniowiecza. Wizerunków schematycznie wyobrażonych jest najwięcej. Są wśród nich maski „znieruchomiałe”, uśmiechnięte czy też smutne. Są także głowy o twarzach wyrażających gwałtowne uczucia – opowiadała. Zdaniem uczonej nadal nie znaleziono odpowiedzi na pytanie o role tych przedstawień. – Gdy chcemy szukać tych znaczeń w kościele Mariackim, kluczowa jest kwestia ich lokalizacji, niemal poza zasięgiem wzroku. Wiele z nich dodatkowo jest wciśniętych w narożniki. Ta lokalizacja wskazuje, że nie było celem ich komunikowanie z żywymi twarzami ówczesnych osób. Pierwszeństwo oglądu miało nie należeć do człowieka. Stąd wniosek, że mogą to być istoty demoniczne, zastygłe monstra. W ten sposób zostały one ujarzmione, nie stanowiąc już zagrożenia dla zgromadzonych we wnętrzu wiernych – mówiła historyk sztuki.

Wystawę można oglądać w świątyni do końca roku. Książka pt. „Detal architektoniczny kościoła Mariackiego w Gdańsku” jest dostępna w kiosku w świątyni.

« 1 »
oceń artykuł Pobieranie..

Zapisane na później

Pobieranie listy

Reklama