Nowy numer 24/2021 Archiwum

Mądrość egipskich starców

– Dzisiaj nie chodzimy już z pielgrzymką do pustelników, ale mniej więcej w tym samym duchu i w tym samym celu otwieramy ich pisma. W pierwszej chwili możemy przeżyć dosłownie wstrząs. Skąd analfabeci z pustyni wzięli taką wiedzę psychologiczną? – zastanawia się w swoich rozważaniach s. Małgorzata Borkowska OSB.

Ojcowie pustyni to pierwsi mnisi chrześcijańscy, którzy od końca III w. prowadzili życie samotne albo w niewielkich zgromadzeniach na pustyniach egipskich. Asceci zajmowali głównie obszary na pustyni wzdłuż doliny Nilu oraz na pustyni zachodniej, znajdującej się na zachód od delty Nilu. Zamieszkiwali jaskinie lub dawne starożytne grobowce, drążone w czasach faraońskich. Miejsca te zajmowali w pojedynkę lub – po przedzieleniu murem z suszonej cegły – w kilka osób. Wspólną cechą ojców pustyni była radykalna asceza: wyrzeczenie się poprzednio prowadzonego życia, rezygnacja z małżeństwa, usunięcie się na margines społeczeństwa, życie w samotności i ubóstwie.

Składały się na nią intensywna modlitwa, praca, ubóstwo, liczne posty i praktyki pokutne. Ojcowie pustyni zarabiali na utrzymanie prostą, rzemieślniczą pracą. Większość z nich pochodziła ze środowisk chłopskich (Makary Egipski, Paweł Prostak, Pachomiusz, Szenute). Wśród mnichów bywali też arystokraci (Arseniusz). Na egipskiej pustyni pojawili się też przybysze z innych krain: Ewagriusz z Pontu (Azja Mniejsza), Jan Kasjan ze Scytii, Palladiusz z Galacji. Ojcowie pustyni władali w większości wyłącznie językiem koptyjskim, w odróżnieniu od ówczesnej hierarchii kościelnej na terenie Egiptu, mówiącej po grecku. Duża część mędrców była… niepiśmienna. Siostra Małgorzata od wielu lat zajmuje się pismami ojców pustyni, ponad 40 lat temu dokonała ich tłumaczenia. – Przetłumaczyłam Księgę Starców, konferencje św. Doroteusza z Gazy, a także nauki starców anonimowe. Księga Starców to nauki egipskich pustelników, znanych z imienia, z IV wieku. Jestem benedyktynką. Święty Benedykt żył dwa wieki później niż ojcowie i czerpał z nich pełnymi rękami. Kiedy my, benedyktynki, sięgamy do ojców pustyni, to tak, jakbyśmy sięgały do samej głębi naszej tożsamości zakonnej – tłumaczy s. Małgorzata. Jak mówi żarnowiecka mniszka, tłumaczenie starożytnych tekstów było dla niej niezwykłą przyjemnością, a dla sióstr ze zgromadzenia upragnioną lekturą. Teraz s. Małgorzata podzieliła się swoimi konferencjami o ojcach pustyni z szerszą grupą odbiorców. – Katechezy przygotowałam dla sióstr w naszej wspólnocie. Była to inicjatywa naszej matki ksieni. Głoszę je co środę dla nich. Są to teksty mówione przez zakonnicę dla zakonnic – dodaje s. Małgorzata. Siostra widzi też owoce nauk starożytnych pustelników, z których mogą skorzystać osoby świeckie.

– To kwestia znakomitej i zdumiewającej znajomości psychologii, którą wykształcili w sobie ojcowie pustyni. W większości byli to analfabeci, którzy z doświadczenia, a nie żadnych teorii i studiów zdobyli ogromną wiedzę, jak działa wewnętrzny mechanizm człowieka. Jak człowiek sam potrafi siebie oszukiwać i co zrobić, żeby przestał. Więc to jest dla każdego równie dobre. Już w starożytności prowadzono grupy ludzi do osad starców, by mogli posłuchać ich nauk. Nie jest to nic nowego, że dziś świeccy także się tym interesują – mówi zakonnica. Konferencji s. Borkowskiej można wysłuchać na stronie internetowej Opactwa w Żarnowcu (benedyktynki-zarnowiec.pl) oraz profilu YouTube Opactwa Benedyktynów w Tyńcu. W każdą sobotę o godz. 21 pojawia się najnowsza konferencja z nagraniem siostry z Żarnowca. Łącznie jest ich już ponad 40.

Siostra Małgorzata urodziła się w 1939 roku. Studiowała polonistykę i filozofię na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu oraz teologię na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. Od 1964 r. jest benedyktynką w Żarnowcu. Autorka wielu prac historycznych, m.in. „Życie codzienne polskich klasztorów żeńskich w XVII i XVIII wieku”, „Czarna owca”, oraz książek z dziedziny popularyzacji teologii i życia modlitwy: „Sześć prawd wiary oraz ich skutki”, „Ryk oślicy”, „Twarze ojców pustyni”, tłumaczka m.in. ojców monastycznych, felietonistka. W 2011 r. s. Borkowska została doktorem honoris causa Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. W latach 2011–2016 pełniła funkcję mistrzyni nowicjatu w opactwie w Staniątkach. Od 2016 r. bierze udział w pracach Komisji Historycznej diecezji toruńskiej w procesie beatyfikacyjnym Magdaleny Mortęskiej. Także od 2016 r., po ukazaniu się „Oślicy Balaama”, pełni – jak sama mówi – posługę „kaznodziejską” przez konferencje i rekolekcje w Żarnowcu.

« 1 »
oceń artykuł Pobieranie..

Zobacz także

Zamieszczone przez internautów komentarze są prywatnymi opiniami ich autorów i nie odzwierciedlają poglądów redakcji

Polecane filmy

Zapisane na później

Pobieranie listy

Reklama